|
áéú äëđńú çăů ăřî"ŕ ćö"ě
EKEW -
Talerz fasoli
“I to będzie jeśli będziecie słuchać moich przykazań, które nakazałem ci
dzisiaj, kochać Haszem twojego B-ga, I służyć Mu z całego twojego serca
I całej twojej duszy”. (Devarim 11:13)
Midrasz
wyjasnia: "Służyć Haszem z całego twojego serca" –Jaka służba jest
robiona sercem? Modlitwa!” (Sifri, Devarim 41)
Zawsze był machlokes (spór) pomiędzy Chasidim i Misnagdim (przeciwnicy
Hasidim). Jednym z głównych argumentów Misnagdim przeciwko Chasidim było
to, że oni oskarzali ich o spóznianie sie w czasie modlitwy. To była
prawda. To było jednym z powodów tego, ze pierwszy chasydzki Minian w
Krakowie, prowadzony przez słynnego Maor Vashemesh (Rabbi Kalman
Kalonimus Epstein), był wyrzucony z synagogi ‘Berger Shul’ (“na górce”)
na ulicy Szerokiej, synagogi, która na początku nalezała do Megale
Amukot (Rabbi Natana Neta Shapira), ponieważ miejscowi przywódcy gminy,
szczególnie ofilcjalny Rabbi, Rabbi Yitzchak Halevi (który podpisał
ekskomunike skierowaną przeciwko Chassidim), nie lubili Chassidim w
ogóle. Oskarżali ich o spóznianie sie na czas modlitwy, I o robienie
zbyt wiele hałasu przez spiewanie i tanczenie podczas modlitwy, oraz o
czynienie modlitwy zbyt długą i tak dalej, i wygnali ich poza miasto.
Kiedys, grupa Chasidim siedziała i robiła Hachones (przygotowanie do
Shacharit (porannej modlitwy) podczas godzin kiedy przygotowywali siebie
do tego, I w koncu, bardzo przekroczywszy limit czasu modlitwy, modlili
sie stosunkowo krótko.
Magid z Dubna (Rabbi Jacob Kranz z Dubna, magid – kaznodzieja ).
Najbardziej znaną przypowiescią Dubner Maggida jest ta o sposobie, w
jaki Maggid był zdolny znalesc doskonale pasujace opowiesci. Kiedys
spytany o to, Maggid powiedział: Kiedyś spacerowałem w lesie i widziałem
drzewo po drzewie z tarczą na nich, a w centrum kazdej tarczy strzałe. I
wtedy przyszedł mały chłopiec z łukiem w dłoni. "Cz jestes tym, który
wystrzelił wszystkie te strzały", spytałem. "Tak!" odpowiedział. "Zatem
jak potrafiłes zawsze trafić w srodek tarczy?" spytałem. "To proste",
powiedział chłopiec, "pierw wystrzeliłem strzałę, a potem dopiero
namalowałem tarcze") jeden z największych Misnagdim, obserwował ich. Po
tym jak skonczyli modlitwe, powiedział im zeby usiedli, I przemówił do
nich, jak zawsze z opowiescią:
“Kiedys był prosty człowiek, wiesniak. Kazdego dnia, kiedy wracał do
domu wieczorem, nie musiał czekac długo na swój posiłek; był on gotowy i
podawany szybko po jego przyjsciu. Posiłek był prosty i monotonny –
mieszanina fasoli, ziemniakow, kaszy lub inne proste jedzenie.
Pewnego dnia ten człowiek wrócił do domu, powiedział witam, usiadł do
stołu i oczekiwał na swój posiłek. 5 minut. 10 minut. I nie ma jedzenia.
Krzyknął do żony w kuchni “co sie dzieje? Dlaczego musze czekac tak
długo?”. Kobieta z kuchni odkrzyknęła – “w sekundzie”. On ciagle czekał,
mysląc sobie, ze prawdopodobnie dzis ona przygotowała cos lepszego niż
zazwyczaj, więc to zajmuje więcej czasu, zeby to przygotowac, pół
godziny. Godzina. Dwie godziny, on czeka, mysląc sobie, ze to musi być
cos naprawde dobre… moze kurczak, lub kawałek mięsa…” w kazdym razie, po
godzinach czekania, przygotowaniach, w konce jedzenie zostało podane.Ale,
ku swojemu zaskoczeniu I rozczarowaniu, to było to samo zwykłe codzienne
jedzenie, cos najprostszego, gulasz z fasoli.
Człowiek, zaskoczony i wsciekły, skierował do swojej żony życzenie:
“słuchaj, Cirele, naprawde nie rozumiem. Kiedy powiedziałas, że to
zajmie kilka dodatkowych chwil, nie protestowałem. Ale myslałem, że to
jest warte czekac troche dłużej żeby otrzymac cos lepszego. Ale teraz,
ty podałas mi to samo jedzenie, co zwykle, te same porcje fasoli, co
kazdego dnia I u kazdego w wiosce, dlaczego musiałem czekac tak długo,
skoro to mogło byc przygotowane w ciagu kilku sekund…?”
Tak samo jest z wami, drodzy Chassidim” – zakonczył Magid – “jesli wasza
modlitwa byłaby czyms specjalnym, mógłbym zrozumiec że B-g chciałby
czekac na was. Ale ten rodzaj krótkiej I prostej modlitwy nie potrzebuje
tak wielu godzin przygotowań...”.
Ok. Taki jest koniec tej opowiesci według Misnagdishe wersji.
Chassidishe wersja kontynuje opowiesc dalej. Jak nastepuje:
Pomiędzy tą grupą Chassidim był starszy mezczyzna, który odpowiedział na
opowiesc Magida z przyganą: “wiesz, wszystkie narzekania męża miały
miejsca tylko dlatego, ze miłosc między parą nie była wystarczająco
silna… jesli oni kochaliby sie nawzajem, tak jak kochali sie na początku,
nie byłoby zadnych narzekan z powodu spóznienia…”
***
Jedno słowo o czasie
Tfila i Tfila w ogólnosci. W rozumieniu
Chasidim wszystko było w porzadku, ale praktycznie mylili sie. Zobacz co
następuje. Ramaba”m w hilchot Tfila pisze:
1. Jest pozytywne przykazanie modlic sie kazdego dnia, jak jest
powiedziane “I powinienes służyć Haszem twojemu B-gu.” Z tradycji uczymy
sie, ze tą słuzbą jest modlitwa, jak jest powiedziane “I słuzyc mu z
całego twego serca.” Mędrcy powiedzieli: Co jest słuzbą serca? Jest to
modlitwa. Ale liczba modlitw nie jest biblijna, tekst modlitwy nie jest
bliblijny, I biblijnie, modlitwa nie ma wyznaczonego czasu.
2 …Obowiązek dla tego przykazania jest następujcy: ze osoba powinna
modlic sie kazdego dnia I głosic chwałe Swiętego Jedynego, Niech Bedzie
Błogosławiony, a potem powinna prosic o to, czego potrzebuje, z prosbą I
suplikacja, apotem powinna chwalic I dziekowac B-gu za dobro, ktore
otrzymała każda osoba według swoich możliwości.
3 …A więc liczba modlitw, każda osoba według swojej możliwości. Są
[ludzie] którzy molą się raz dziennie i są tacy, którzy modlą sie wiele
razy… A więc było to kwestia zawsze od czasów Moszego do czasu, gdy
nastal Ezra. (Rambam Prawa Modlitwy i Błogosławieństwa Kaplanskiego
rozdział 1)
Więc, wedlug Ramba”ma obowiązek Tfila jest Doraita (pochodzący z Tory)
jak on to wywiódl z wersu “i slużyć Mu”, I ta drogą on włącza to w jego
listę 613 Mitzvot:
“A piąte przykazanie jest, że On nakazał nam slużyć Mu… I nawet jeśli to
przykazanie jest też ogólnym przykazaniem… ma ono wyróżnienie, ze On
nakazal modlitwe. I w jezyku Sifri “I sluzyc Mu” oznacza modlitwe’.” (“Ksiega
Przykazan Maimonidiesa, pozytywne przykazania 5)
Ale jego przeciwnik, Ramba”n (Nachmanides) mowi, ze obowiazek Tfila jest
jedynie Derabanan (dekretem Medrcow), oto to,co napisal w swoim
komentarzu do Ksiegi Przykazan Maimonidiesa:
I nie ma zgody w tym temacie. To Medrcy juz wyjasnili w Gemarze, ze
modlitwa jest rabiniczna… A juz widzielismy w prawach modlitwy, ze on
powiedzial, ze osoba jest biblijnie zobligowana do modlenia sie kazdego
dnia, ale ze ani liczba modlitw, ani tekst modlitwy nie jest biblijny… I
to jest bledne w moich oczach… Poza tym, cala kwestia modlitwy nie jest
wcale obowiazkiem, ale jest jednym z dowodow laskawosci Stworcy dla nas
– ze On wysluchuje I odpowiada na wszystkie nasze wolania do Niego. A
glowne znaczenie wersu “I powinienes sluzyc Mu z calego swego serca”
jest takie, ze jest to pozytywne przykazanie, ze cala nasza sluzba B-gu
powinna byc czyniona z calego naszego serca. Czyli z calkowitym,
uprzejmym oddaniem dla Jego imienia I bez zlych mysli, I ze nie
powinnismy spelniac przykazan bez intencji lub dla nagrody… I [z
odniesieniem do] tego, co wyjasniono w Sifri, ze “I sluzyc Mu”… innym
wyjasnieniem jest ze modlitwa, ktora jest asmachta (haczykiem), lub
mozna powiedziec ze zawarte w sluzbie jest to, ze studiujemy Tore I
modlimy sie do Niego w czasach klopotow I ze nasze oczy I serca powinny
byc zwrocone tylko do Niego jak oczy niewolnikow do ich panow. I to jest
jak kwestia, ze jest napisane “I kiedy wojna przychodzi w twojej ziemi
na wroga ktory cie przesladuje I powinienes dac w traby I powinienes
wspominac to przed Haszem twoim B-giem.” A to jest przykazanie na kazdy
problem ktory przyjdzie na kongregacje, plakac przed Nim w modlitwie I
blaganiu”. (Ramban, pozytywne przykazanie 5)
Ale jedna rzecz jest na pewno, ze liczba modlitw, ich tekst I formula
oraz ich czas jest Drabenan, jak Rambam opisuje proces ich rozwoju w
nastepujacej Halasze:
.
“Kiedy Zydzi przebywali na wygnaniu w dniach Nevuchadnetzera okrutnego,
byli oni przemieszani w Persji I Grecji I innych narodach, I dzieci
narodzily sie im w tych niezydowskich ziemiach I te dzieci mialy
pomieszane jezyki. A jezyk kazdej osoby byl zlozony z wielu jezykow. I
kiedy ktos chcial mowic, nie byl w stanie mowic o wszystkich swoich
potrzebach w jednym jezyku, raczej w ich mieszance… I z tego powodu,
kiedy ktos chcial sie modlic,nie byl w stanie prosic o swoje potrzeby
lub glosic chwale Swietego Jedynego, Niech Bedzie Blogoslawiony po
hebrajsku, ale mieszal inne jezyki z tym. I kiedys Ezra I jego sad
zobaczyli to, staneli I ustanowili porzadek 18 blogoslawienstw. Pierwsze
trzy byly pochwala B-ga, I ostatnie trzy byly podziekowaniami, a
srodkowe zawieraly prosby wszelkich rodzajow… W porzadku, ktory powinny
miec one wyznaczony w ustach kazdego I oni uczyli ich, I modlitwa nie
elokwentnego stala sie calkowita modlitwa tak jak modlitwa elokwentnego.
I z powodu tej kwestii, ustanowili oni wszystkie blogoslawienstwa I
modlitwy zorganizowane w ustach calego Izraela, w porzadku, w jakim
kazde blogoslawienstwo powinno byc umieszczone w ustach nie elokwentnego.
I tak oni ustanowili, ze liczba modlitw powinna [odpowiadac] liczbie
ofiar…”
Gut Szabes!
Tłumaczyła Magda
Rut Żylska
|
